Özet
Mastit, meme dokusunda ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışıyla kendini gösteren iltihabi bir tablodur. En sık emzirme döneminde görülür. Bazen süt akışının iyi boşalmaması ve meme dokusunun gerilmesiyle başlar; bazen tabloya enfeksiyon da eklenebilir. Bu nedenle mastiti yalnızca “mikrop kaptım” ya da yalnızca “süt birikti” diye tek nedene bağlamak doğru değildir.
Doğum sonrası dönemde meme ağrısı yaşayan birçok kadın emzirmeyi hemen kesmesi gerektiğini düşünür. Oysa çoğu durumda doğru destekle emzirmeye devam etmek ya da memeyi düzenli boşaltmak iyileşmenin önemli parçasıdır. Yine de ateş, hızla kötüleşen ağrı veya apse şüphesi varsa beklemek doğru olmaz.
Mastit nasıl anlaşılır?
Mastitte çoğu zaman memenin bir bölgesinde belirgin hassasiyet olur. O bölge sıcak, kızarık ve şiş olabilir. Kadın kendini grip olmuş gibi hissedebilir; üşüme, halsizlik, vücut ağrısı ve ateş tabloya eşlik edebilir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
- memede tek taraflı ağrılı alan
- kızarıklık ve ısı artışı
- memede sertlik veya dolgunluk
- emzirirken artan ağrı
- ateş, titreme, halsizlik
- kendini belirgin hasta hissetme
Burada ayırt edilmesi gereken nokta, her meme dolgunluğunun mastit olmadığıdır. Süt kanalı tıkanıklığı, memenin aşırı dolması ve yetersiz boşalma da benzer rahatsızlık yaratabilir.
Neden olur?
Emzirme döneminde mastite zemin hazırlayan başlıca durumlar şunlardır:
- bebeğin memeye yüzeysel yerleşmesi
- memenin tam boşalmaması
- uzun aralıklarla emzirme
- ani sütten kesme veya emzirme düzeninin değişmesi
- meme ucunda çatlak ve tahriş
- çok sıkı sütyen veya baskı yapan kıyafetler
Çoğu zaman altta yatan sorun memenin iyi boşalmamasıdır. Bu nedenle sadece ilaca odaklanmak yerine emzirme tekniğini ve memenin nasıl boşaldığını değerlendirmek gerekir.
Emzirmeyi kesmek gerekir mi?
Genellikle hayır. Çoğu mastit tablosunda emzirmeye devam etmek ya da sütü sağarak memeyi boşaltmak önerilir. Bu hem memedeki basıncı azaltır hem de sütün durgun kalmasını engeller. Emzirmek ağrılıysa pozisyon değiştirmek, önce daha az ağrıyan memeden başlayıp sonra etkilenen memeye geçmek veya sağım desteği almak faydalı olabilir.
Bebeğin memeyi kavrayışı sorunluysa mastit tekrar edebilir. Bu nedenle emzirme danışmanlığı veya doğum sonrası bakım ekibiyle teknik gözden geçirme çok değerlidir.
Ne zaman tedavi gerekir?
Mastit her zaman antibiyotik gerektirmez; ancak bazı durumlarda tıbbi tedavi gerekir. Özellikle ateş, belirgin halsizlik, hızla yayılan kızarıklık veya 12–24 saat içinde düzelmeyen tablo varsa değerlendirme uygun olur. Antibiyotik gerekiyorsa emzirme ile uyumlu seçenekler hekim tarafından planlanır.
Ağrı ve ateş için kullanılabilecek ilaçlar da emzirme durumuna, kişisel hastalık öyküsüne ve alerjilere göre değerlendirilmelidir. Özellikle astım, mide ülseri, böbrek hastalığı veya ilaç alerjisi varsa rastgele ağrı kesici kullanmak doğru değildir.
Apse nasıl anlaşılır?
Mastit bazen apseye dönüşebilir. Apse, memede irin birikmesi anlamına gelir ve yalnızca evde bakım ile düzelmeyebilir. Şu belirtiler apse açısından dikkat çekicidir:
- memede giderek büyüyen sert ve ağrılı kitle
- kızarıklığın artması
- ateşin devam etmesi
- tedaviye rağmen belirgin düzelme olmaması
- memede dalgalanma hissi veya akıntı
Bu durumda ultrason ve gerekirse drenaj gerekebilir. Apse şüphesinde beklemek yerine değerlendirme daha güvenlidir.
Tekrarlayan mastit ne düşündürür?
Mastit tekrar ediyorsa yalnızca antibiyotikle geçiştirmek yeterli olmaz. Bebeğin memeye yerleşmesi, emzirme sıklığı, sağım tekniği, meme ucu çatlakları ve sütün boşalma düzeni yeniden değerlendirilmelidir. Aynı bölgede tekrar eden sertlik veya düzelmeyen kitle varsa meme değerlendirmesi de gerekebilir.
Bu ayrım önemlidir; çünkü doğum sonrası dönemde her meme ağrısını “normal emzirme ağrısı” saymak da, her mastiti sadece enfeksiyon gibi görmek de eksik yaklaşımdır.
Sık yanlış bilinenler
Mastit olursa emzirmeyi hemen bırakmak gerekir
Hayır. Çoğu durumda emzirmeye devam etmek veya memeyi sağarak boşaltmak iyileşmeye yardımcı olur.
Her mastit antibiyotik gerektirir
Her zaman değil. Ama ateş, kötüleşme veya düzelmeyen tablo varsa tıbbi değerlendirme gerekir.
Meme ağrısı doğum sonrası normaldir, beklemek yeterlidir
Her zaman değil. Ağrıya kızarıklık, ısı artışı, ateş veya belirgin halsizlik eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
Mastit sadece ilk haftalarda olur
Daha sık erken dönemde görülse de emzirme sürecinin farklı dönemlerinde de ortaya çıkabilir.
Mastit çoğu zaman doğru emzirme desteği, düzenli meme boşaltımı ve gerektiğinde tıbbi tedaviyle kontrol altına alınabilir. Önemli olan ağrıyı küçümsememek, ateş ve kötüleşme belirtilerinde gecikmemek ve tekrar eden durumlarda altta yatan emzirme tekniğini mutlaka gözden geçirmektir.
Sık Sorulan Sorular
- Mastit nedir?
- Mastit, memede ağrı, şişlik, kızarıklık ve ısı artışıyla görülen iltihabi bir tablodur; emzirme döneminde daha sık görülür.
- Mastit olunca emzirmeyi bırakmalı mıyım?
- Çoğu durumda emzirmeye devam etmek veya memeyi sağarak boşaltmak önerilir; ancak ateş ve kötüleşme varsa değerlendirme gerekir.
- Mastit her zaman antibiyotik gerektirir mi?
- Hayır. Bazı olgularda destekleyici bakım yeterli olabilir; ateş, belirgin hastalık hissi veya düzelmeyen tablo varsa antibiyotik gerekebilir.
- Mastit apseye döner mi?
- Nadiren dönebilir. Giderek büyüyen ağrılı kitle, devam eden ateş ve tedaviye rağmen düzelmeme apse açısından değerlendirilmelidir.
- Tekrarlayan mastitte ne yapılır?
- Emzirme tekniği, bebeğin memeye yerleşmesi, meme ucu çatlakları ve sütün boşalma düzeni yeniden değerlendirilmelidir.
İlgili Yazılar
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi