Özet
Plasenta, gebelik boyunca bebeğe oksijen ve besin taşıyan, aynı zamanda bazı atıkların uzaklaştırılmasına yardımcı olan geçici ama çok önemli bir organdır. Normalde rahim duvarına, rahim ağzını kapatmayacak şekilde yerleşir. Plasenta previa ise plasentanın rahim ağzına çok yakın yerleşmesi ya da rahim ağzını kısmen veya tamamen kapatmasıdır.
Bu tanıyı duyan birçok anne adayı doğal olarak endişelenir. Fakat burada en önemli ayrım haftadır. Gebeliğin erken döneminde “aşağı yerleşimli plasenta” denmesi, bunun doğuma kadar aynı kalacağı anlamına gelmez. Rahim büyüdükçe plasentanın rahim ağzına göre konumu değişebilir ve birçok olguda ilerleyen haftalarda sorun azalabilir.
Plasenta previa ne demektir?
Plasenta previa, plasentanın rahim ağzına yakın ya da rahim ağzını örtecek şekilde yerleşmesi anlamına gelir. Rahim ağzı doğum kanalının başlangıcıdır. Plasenta bu bölgeyi kapatıyorsa normal doğum sırasında ciddi kanama riski artabilir.
Bu nedenle plasenta previa yalnızca “plasenta aşağıda” şeklinde basit bir görüntüleme bulgusu değildir. Gebeliğin haftası, plasentanın rahim ağzına uzaklığı, kanama olup olmaması ve daha önce sezaryen geçirilip geçirilmediği birlikte değerlendirilir.
Aşağı yerleşimli plasenta her zaman kalıcı mıdır?
Hayır. Özellikle 18–22. hafta civarındaki detaylı ultrasonda plasentanın aşağıda görünmesi sık karşılaşılabilen bir durumdur. Rahim büyüdükçe plasenta yer değiştirmez; fakat rahmin alt segmenti geliştikçe plasentanın rahim ağzına göre konumu daha yukarıda kalabilir. Bu nedenle erken haftalarda konulan düşük yerleşim bulgusu genellikle takip ultrasonlarıyla yeniden değerlendirilir.
Kalıcı olup olmadığını anlamak için çoğu zaman üçüncü trimesterde kontrol gerekir. Bu kontrol, doğum planını belirlemek açısından önemlidir.
Hangi belirtiler önemlidir?
Plasenta previa bazen hiçbir belirti vermez ve yalnızca ultrasonda fark edilir. Belirti verdiğinde en tipik bulgu, gebeliğin ikinci yarısında ortaya çıkan ağrısız vajinal kanamadır. Kanama hafif lekelenme şeklinde de olabilir, daha belirgin de olabilir.
Aşağıdaki durumlarda beklemek doğru değildir:
- kırmızı renkte vajinal kanama
- pıhtılı kanama
- kanamayla birlikte karın ağrısı veya kasılma
- baş dönmesi, halsizlik veya bayılacak gibi olma
- bebeğin hareketlerinde azalma
Kanamanın miktarı az olsa bile, plasenta previa biliniyorsa değerlendirme daha hassas yapılır.
Takipte hangi ultrasonlar kullanılır?
Plasenta yerleşimi genellikle ultrasonla değerlendirilir. Rahim ağzına uzaklığı net görmek için bazı durumlarda transvajinal ultrason gerekebilir. Bu yöntem, uygun şekilde yapıldığında plasenta yerleşimini daha doğru göstermeye yardımcı olur.
Takipte amaç şunları anlamaktır:
- plasenta rahim ağzını kapatıyor mu?
- rahim ağzına uzaklığı ne kadar?
- kanama riski var mı?
- plasenta akreta açısından ek risk var mı?
- doğum şekli nasıl planlanmalı?
Özellikle daha önce sezaryen geçirmiş ve plasentası önde-aşağı yerleşimli olan kadınlarda plasenta akreta riski ayrıca düşünülür.
Doğum şekli nasıl planlanır?
Plasenta rahim ağzını kapatmaya devam ediyorsa normal doğum güvenli olmayabilir ve sezaryen planı gündeme gelir. Sezaryen zamanı; kanama öyküsü, plasentanın konumu, bebeğin durumu ve annenin genel sağlığına göre belirlenir. Bazı kadınlarda daha erken doğum gerekebilir, bazılarında planlı sezaryen için uygun hafta beklenebilir.
Bu karar tek bir ultrason raporuyla değil, takip boyunca oluşan tabloyla verilir.
Evde nelere dikkat etmek gerekir?
Plasenta previa tanısı varsa günlük yaşam önerileri kişiye göre değişir. Kanaması olmayan ve stabil olan bir gebede öneriler daha esnek olabilir; kanama geçiren bir gebede ise daha dikkatli takip gerekebilir. Cinsel ilişki, ağır egzersiz, uzun yolculuk veya iş düzeni gibi konular mutlaka kişisel risklere göre konuşulmalıdır.
Önemli olan, internetten genel yasak listesi çıkarmak değil; kanama öyküsü ve plasenta yerleşimine göre kişisel plan yapmaktır.
Sık yanlış bilinenler
Plasenta previa tanısı aldıysam kesin erken doğum olur
Hayır. Risk artabilir ama her gebelikte erken doğum olmaz. Takip ve kanama öyküsü belirleyicidir.
Aşağı yerleşimli plasenta hiç düzelmez
Doğru değildir. Erken haftalarda görülen aşağı yerleşim ilerleyen haftalarda rahim ağzından uzaklaşabilir.
Kanama yoksa takip gerekmez
Hayır. Kanama olmasa bile plasentanın konumu doğum planını etkileyebilir.
Plasenta previa varsa mutlaka plasenta akreta da vardır
Hayır. Ancak özellikle önceki sezaryen öyküsü varsa akreta açısından dikkatli değerlendirme gerekir.
Plasenta previa, doğru takip edildiğinde doğum planının güvenli şekilde hazırlanmasına yardımcı olan önemli bir tanıdır. Panik yaratacak bir etiket değil, gebeliğin son haftalarında kanama riskini azaltmak ve doğum şeklini doğru planlamak için ciddiyetle izlenmesi gereken bir durumdur.
Sık Sorulan Sorular
- Plasenta previa nedir?
- Plasentanın rahim ağzına yakın yerleşmesi veya rahim ağzını kısmen ya da tamamen kapatmasıdır.
- Aşağı yerleşimli plasenta her zaman kalıcı mıdır?
- Hayır. Erken haftalarda görülen düşük yerleşim, rahim büyüdükçe rahim ağzından uzaklaşabilir.
- Plasenta previa hangi belirtiyi yapar?
- En tipik belirti gebeliğin ikinci yarısında ağrısız vajinal kanamadır.
- Normal doğum mümkün müdür?
- Plasenta rahim ağzını kapatıyorsa normal doğum güvenli olmayabilir ve sezaryen planlanabilir.
- Kanama olursa ne yapılmalı?
- Gebelikte kanama, özellikle plasenta previa biliniyorsa bekletilmeden değerlendirilmelidir.
İlgili Yazılar
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi