Özet
Adet sancısı çok sık görülür. Birçok kadın krampları, bel ağrısını ve kasık çekilmelerini adet döneminin doğal parçası olarak yaşar. Gerçekten de hafif-orta düzey ağrı yaygındır. Ancak her ağrılı adet aynı değildir. Bazı kadınlarda ağrı yalnızca döngünün bir parçasıyken, bazılarında altta yatan hastalığın ilk işareti olabilir.
Bu nedenle ağrının varlığı kadar, şiddeti ve zaman içindeki değişimi de önemlidir.
Ağrılı adet ne demektir?
Ağrılı adet görmeye dismenore denir. ACOG ve NHS kaynaklarında bunun en sık nedeninin, rahmin adet sırasında prostaglandin etkisiyle kasılması olduğu belirtilir. Ağrı çoğu zaman kramplar, bel ağrısı, kasık ağrısı ve bazen bulantı ile birlikte olabilir.
Burada belirleyici soru şudur: Ağrı her zaman benzer mi seyrediyor, yoksa giderek daha farklı bir hale mi geliyor?
Primer ve sekonder dismenore farkı nedir?
Primer dismenore
En sık görülen tiptir. Genellikle ergenlikten birkaç yıl sonra başlar. Pelvik yapıda belirgin hastalık olmadan, rahim kasılmaları nedeniyle ortaya çıkar.
Sekonder dismenore
Altta yatan başka bir jinekolojik soruna bağlı gelişir. Özellikle yıllar içinde artan, daha geç yaşta başlayan veya başka belirtilerle birlikte olan ağrı bu gruba daha çok girer.
Bu ayrım çok önemlidir. Çünkü tedavi planı buna göre değişir.
Hangi durumlar daha çok primer ağrıyı düşündürür?
Aşağıdaki tablo primer dismenore ile daha uyumludur:
- adetle birlikte başlayan kramp tarzı ağrı
- her döngüde benzer örüntü
- ağrının 1–2 gün içinde azalması
- aralarda ağrısız dönemler
- eşlik eden ciddi düzensiz kanama olmaması
Bu tablo rahatsız edici olabilir; ama her zaman altta yatan yapısal hastalık anlamına gelmez.
Hangi belirtiler sekonder nedenleri düşündürür?
Aşağıdaki durumlar daha dikkatli ele alınmalıdır:
- ağrının yıllar içinde artması
- daha önce tolere edilebilirken şimdi günlük yaşamı bozması
- adet dışı günlerde de pelvik ağrı olması
- ilişki sırasında ağrı
- dışkılama veya idrar yaparken ağrı
- ara kanama
- ağır adet kanaması
NHS, ağrılı adetle birlikte kanamanın düzensizleşmesi, cinsel ilişki sırasında ağrı ve idrar/bağırsakla ilişkili ağrının değerlendirilmesi gerektiğini özellikle vurgular.
Endometriozis, adenomyozis ve miyomlar ne zaman akla gelir?
Bu üç başlık sekonder dismenorede sık düşünülür:
- Endometriozis: Ağrının giderek artması, ilişkide ağrı, bağırsak veya idrar belirtileri eşlik ediyorsa daha çok akla gelir.
- Adenomyozis: Ağrılı ve yoğun adet kanaması birlikteliğinde düşünülür.
- Miyomlar: Özellikle yoğun kanama ve bası hissi eşlik ediyorsa gündeme gelebilir.
Bu noktada top 5 içerikte sık eksik kalan ayrım, sadece ağrının şiddetine değil örüntüsünün değişip değişmediğine bakmaktır.
Ne zaman değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlarda ağrıyı sadece "adet sancısı" diye geçmek doğru olmaz:
- ağrı okul, iş veya günlük yaşamı durduruyorsa
- ağrı her ay daha kötü hale geliyorsa
- cinsel ilişki sırasında ağrı varsa
- ara kanama oluyorsa
- yoğun kanama eşlik ediyorsa
- ağrı kesicilere rağmen belirgin rahatlama olmuyorsa
- ateş, kötü kokulu akıntı veya ani şiddetli ağrı varsa
Bu durumda sekonder nedenler açısından değerlendirme gerekir.
Sık yanlış bilinenler
Her adet sancısı normaldir
Hayır. Hafif-orta ağrı sık görülür ama giderek artan veya hayatı durduran ağrı değerlendirilmelidir.
Ağrı çoksa dayanmak gerekir, doğum yapınca geçer
Doğru değildir. Bu yaklaşım tanıyı geciktirebilir.
Sadece ağrı kesici kullanmak yeterlidir
Her zaman değil. Özellikle sekonder neden düşündüren belirtiler varsa neden araştırılmalıdır.
Endometriozis sadece çok ağır ağrıda olur
Hayır. Şiddet değişebilir; örüntü ve eşlik eden belirtiler önemlidir.
Ağrılı adet çok yaygındır, ancak her zaman basit bir dönem ağrısı değildir. Özellikle ağrı zamanla artıyorsa, günlük yaşamı bozuyorsa veya başka belirtiler eşlik ediyorsa bunu altta yatan bir neden açısından değerlendirmek gerekir.
Sık Sorulan Sorular
- Ağrılı adet neden olur?
- En sık neden rahmin prostaglandin etkisiyle kasılmasıdır. Ancak bazı kadınlarda altta yatan jinekolojik hastalıklar da olabilir.
- Primer ve sekonder dismenore farkı nedir?
- Primer dismenorede yapısal hastalık olmadan ağrı olur; sekonder dismenore altta yatan başka bir nedene bağlıdır.
- Hangi belirtiler endometriozisi düşündürür?
- Ağrının giderek artması, ilişki sırasında ağrı ve bağırsak-idrarla ilişkili ağrı endometriozis olasılığını artırabilir.
- Ne zaman doktora gitmeliyim?
- Ağrı günlük yaşamı bozuyorsa, giderek artıyorsa veya ara kanama ve yoğun kanama eşlik ediyorsa değerlendirme gerekir.
- Her adet sancısı için tetkik gerekir mi?
- Hayır. Ama örüntü değişmişse veya sekonder neden düşündüren belirtiler varsa değerlendirme önemlidir.
İlgili Yazılar
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi