Özet
Endometriozis denince çoğu kişinin aklına yalnızca ağrılı adet gelir. Oysa hastalık sadece yumurtalık ve rahim çevresinde kalmayabilir. Bazı kadınlarda barsak, mesane ve hatta üreter çevresindeki dokuları da etkileyebilir. Bu durumda tablo yalnızca jinekolojik değil, aynı zamanda barsak ve idrar yolu belirtileriyle de kendini gösterebilir.
Bu nedenle döngüsel barsak ya da idrar şikâyeti yaşayan bir kadında, özellikle bunlar adet döneminde belirginleşiyorsa, endometriozis mutlaka akılda tutulmalıdır.
Endometriozis bağırsak ve mesaneyi nasıl etkileyebilir?
Derin yerleşimli endometriozis, pelviste daha derine uzanan odaklar oluşturabilir. Bu odaklar bağırsağın dış yüzünde, rektovajinal septumda, mesane üzerinde veya üreter yakınında yerleşebilir. Böyle olduğunda kişi sadece adet sancısı değil, çok daha lokal ve döngüsel şikâyetler yaşayabilir.
Önemli nokta şudur: belirtiler bazen mide-bağırsak veya idrar yolu enfeksiyonu gibi görünür. Oysa örüntü dikkatle dinlendiğinde, adet dönemleriyle ilişkili olduğu fark edilir.
Hangi belirtiler barsak tutulumunu düşündürür?
Barsak tutulumu düşündüren belirtiler şunlar olabilir:
- dışkılama sırasında ağrı
- adet günlerinde belirginleşen kabızlık veya ishal
- karında şişkinlik ve baskı
- gaz çıkarırken rahatsızlık
- nadiren adet döneminde makattan kanama
Bu belirtiler irritable barsak sendromu ile karışabilir. Hatta iki tablo bazı hastalarda birlikte de bulunabilir. Bu nedenle sadece “barsak hassasiyeti” deyip geçmek doğru değildir.
Hangi belirtiler mesane veya idrar yolu tutulumunu düşündürür?
Mesane veya alt üriner sistemle ilişkili belirtiler şunlar olabilir:
- idrar yaparken ağrı
- sık idrara çıkma
- ani sıkışma hissi
- adet döneminde belirginleşen mesane ağrısı
- nadiren idrarda dönemsel kan görülmesi
Özellikle şikâyetler adetle belirginleşiyor ve standart enfeksiyon tedavilerine rağmen tekrar ediyorsa endometriozis akla gelmelidir.
Her barsak şikâyeti endometriozis midir?
Hayır. Bu önemli bir denge noktasıdır. Döngüsel olmayan, sürekli aynı şiddette süren veya adetle bağlantısı net olmayan barsak şikâyetleri başka nedenlerle ilişkili olabilir. Hemoroid, inflamatuvar barsak hastalıkları, irritable barsak sendromu ya da başka gastrointestinal nedenler de benzer belirtiler yapabilir.
Aynı şey idrar yolu belirtileri için de geçerlidir. Her dizüri ya da sık işeme endometriozis anlamına gelmez. Ama adet günlerinde belirginleşen örüntü dikkat çekicidir.
Derin endometriozis neden uzman merkez gerektirir?
Çünkü barsak, mesane veya üreter tutulumunda tanı ve tedavi planı daha karmaşıktır. Böyle durumlarda çoğu zaman:
- deneyimli ultrason veya MR
- ürojinekolojik değerlendirme
- gerektiğinde kolorektal cerrahi ve üroloji görüşü
- ileri laparoskopik cerrahi planlama
gerekir. Yani bu tablo standart jinekolojik ağrı paketinin biraz ötesine geçer.
NICE da bu tip olgularda uzman merkezlerde multidisipliner ekip erişiminin önemini vurgular. Bu, hastayı korkutmak için değil; eksik veya gereksiz cerrahiyi önlemek için gereklidir.
Ne zaman beklemeden değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlarda endometriozis ihtimali daha ciddi düşünülmelidir:
- adetle ilişkili makattan kanama
- idrarda dönemsel kan
- dışkılamayı veya işemeyi belirgin zorlaştıran ağrı
- tek taraflı böğür ağrısı veya üreter tutulumu düşündüren tablo
- günlük yaşamı bozan barsak/mesane semptomları
- standart IBS ya da İYE tedavileriyle açıklanamayan tekrar eden ataklar
Özellikle böbrek fonksiyonunu etkileyebilecek üreter tutulumu gibi durumlarda gecikme istemeyiz.
Sık yanlış bilinenler
Endometriozis barsağa veya mesaneye geçmez
Doğru değildir. Derin yerleşimli hastalık bu alanları etkileyebilir.
Makattan kanama varsa bu kesin barsak hastalığıdır
Hayır. Adetle ilişkili örüntü varsa endometriozis de düşünülmelidir.
Sık idrara çıkıyorsam yalnızca enfeksiyon vardır
Her zaman değil. Adetle artan üriner ağrı veya sıkışma endometriozisi düşündürebilir.
Barsak belirtileri varsa bu jinekolojik bir konu olamaz
Yanlış. Pelvisteki yapılar birbirine çok yakındır ve derin endometriozis birkaç sistemi birden etkileyebilir.
Endometriozis bağırsak ve idrar yolu belirtileri yapabilir. Özellikle şikâyetler adet dönemleriyle belirgin şekilde ilişkiliyse, tablo yalnızca barsak veya mesane sorunu gibi değerlendirilmemelidir. Doğru tanı, örüntüyü fark etmek ve gerektiğinde uzman merkeze yönlenmekle mümkün olur.
Sık Sorulan Sorular
- Endometriozis bağırsak belirtileri yapar mı?
- Evet. Özellikle dışkılama sırasında ağrı, şişkinlik ve adet döneminde belirginleşen barsak şikâyetleri görülebilir.
- Endometriozis mesane şikâyeti yapabilir mi?
- Evet. Dizüri, sık işeme, sıkışma hissi ve bazen dönemsel idrarda kan görülebilir.
- Her barsak şikâyeti endometriozis anlamına gelir mi?
- Hayır. IBS ve diğer barsak hastalıkları da benzer belirtiler yapabilir. Adetle ilişki önemli ipucudur.
- Makattan kanama olursa ne yapmak gerekir?
- Özellikle adet dönemleriyle bağlantılıysa değerlendirme gerekir; bu durum sadece hemoroid diye düşünülmemelidir.
- Derin endometriozis neden farklı değerlendirilir?
- Çünkü barsak, mesane veya üreter tutulumu multidisipliner ve daha deneyimli merkez yaklaşımı gerektirebilir.
İlgili Yazılar
Muayene ve klinik değerlendirme için randevu oluşturun
Sağlık durumunuzla ilgili bireysel değerlendirme için randevu sayfasından talep oluşturabilirsiniz.
Randevu Talebi