Miyom Tedavisi: İlaç mı, Ameliyat mı?

Özet

Miyom tanısı alan birçok kadın ilk olarak “Ameliyat mı olacağım?” diye düşünür. Oysa miyom tedavisinde ilk karar ameliyat değildir. Önce miyomun gerçekten şikâyet yaratıp yaratmadığı, hangi şikâyeti yaptığı ve kişinin gebelik planı olup olmadığı değerlendirilir.

Bazı miyomlar yıllarca yalnızca takip edilir. Bazılarında kanamayı azaltmak için ilaçlar yeterli olur. Bazılarında ise rahim boşluğunu bozan veya bası yapan miyomlar için cerrahi seçenekler daha anlamlı hale gelir.

Her miyom tedavi gerektirir mi?

Hayır. Belirti vermeyen, küçük ve riskli özellik göstermeyen miyomlar çoğu zaman takip edilir. Bu takipte amaç miyomun büyüme eğilimini, kanama şikâyeti oluşturup oluşturmadığını ve rahim boşluğunu etkileyip etkilemediğini izlemektir.

Tedavi kararı genellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• yoğun veya uzayan adet kanaması
• kansızlık
• ara kanama
• pelvik bası veya ağrı
• sık idrara çıkma veya kabızlık
• gebe kalmakta zorlanma
• tekrarlayan gebelik kaybı
• hızlı büyüme veya tanıda belirsizlik

Yani tedavi, görüntüde miyom olduğu için değil; miyomun yaşam kalitesi ve sağlık üzerindeki etkisi nedeniyle planlanır.

İlaç tedavisi neyi düzeltir, neyi düzeltmez?

İlaç tedavileri çoğu zaman miyomun kendisini tamamen yok etmek için değil, belirtileri kontrol etmek için kullanılır. Özellikle yoğun kanama ve ağrı ön plandaysa şu seçenekler konuşulabilir:

• ağrı kesici ve iltihap azaltıcı ilaçlar
• kanamayı azaltan ilaçlar
• hormonal tedaviler
• rahim içi hormonlu sistem
• bazı durumlarda geçici hormon baskılayıcı tedaviler

Bu tedaviler kanamayı azaltabilir, kansızlığı düzeltebilir ve ameliyat ihtiyacını erteleyebilir. Ancak rahim boşluğunu belirgin bozan veya büyük bası yapan miyomlarda ilaç her zaman yeterli olmaz.

Hangi durumda ameliyat gündeme gelir?

Ameliyat veya girişimsel tedavi daha çok şu durumlarda değerlendirilir:

• ilaç tedavisine rağmen kanama sürüyorsa
• kansızlık tekrarlıyorsa
• miyom rahim boşluğunu bozuyorsa
• büyük miyom bası yapıyorsa
• gebelik planı etkileniyorsa
• şiddetli ağrı veya hızlı büyüme varsa
• tanı net değilse

Ameliyatın tipi miyomun yeriyle yakından ilgilidir. Rahim içine doğru büyüyen submüköz miyomlar histeroskopik yolla çıkarılabilirken, rahim duvarı veya dış yüzeydeki miyomlarda laparoskopik, açık ya da başka girişimsel yöntemler gerekebilir.

Çocuk isteği tedavi kararını nasıl değiştirir?

Gebelik planı varsa tedavi kararı daha hassas verilir. Amaç yalnızca kanamayı durdurmak değil, rahim yapısını ve gebelik potansiyelini de korumaktır. Submüköz miyomlar gebelik planında daha çok önem taşır çünkü rahim boşluğunu etkileyebilir.

Çocuk isteği olan kadınlarda miyomektomi yani miyomun rahim korunarak çıkarılması daha sık gündeme gelebilir. Buna karşılık rahmin alınması anlamına gelen histerektomi, gebelik isteği olan kişiler için uygun değildir.

Rahmi koruyan seçenekler nelerdir?

Rahmi koruyan yaklaşım her zaman tek bir işlem anlamına gelmez. Şunlar kişiye göre değerlendirilebilir:

• medikal tedavi
• hormonlu rahim içi sistem
• histeroskopik miyom çıkarılması
• laparoskopik veya açık miyomektomi
• seçilmiş olgularda embolizasyon gibi girişimsel yöntemler

Her yöntemin avantajı ve sınırı vardır. Örneğin histeroskopi rahim içine doğru büyüyen miyomlarda iyi bir seçenek olabilir; ancak rahim dışına doğru büyüyen büyük miyomlarda aynı yöntem uygun olmaz.

Tedavi kararında hangi sorular sorulmalıdır?

Muayenede şu sorular tedaviyi belirler:

• Asıl şikâyet kanama mı, ağrı mı, bası mı?
• Kansızlık var mı?
• Miyom rahim boşluğunu bozuyor mu?
• Gebelik planı var mı?
• Yaş ve menopoz beklentisi ne?
• Daha önce ameliyat veya sezaryen öyküsü var mı?
• Kişi rahim koruyucu seçenek istiyor mu?

Bu sorular netleşmeden “ilaç mı ameliyat mı?” sorusu eksik kalır.

Sık yanlış bilinenler

Miyom varsa en kesin çözüm rahmi almaktır

Bu her zaman doğru değildir. Özellikle çocuk isteği olan veya rahmini korumak isteyen kadınlarda başka seçenekler vardır.

İlaç tedavisi miyomu tamamen yok eder

Genellikle hayır. İlaçlar çoğu zaman kanama ve ağrı gibi belirtileri yönetir.

Ameliyat olursam miyom bir daha asla çıkmaz

Miyomektomi sonrası yeni miyomlar gelişebilir. Bu nedenle takip önemlidir.

Her büyük miyom ameliyat gerektirir

Hayır. Büyüklük önemli olsa da belirtiler, yerleşim ve kişinin planları birlikte değerlendirilir.

Miyom tedavisinde doğru karar, tek bir yöntemin herkese uygulanmasıyla değil; şikâyet, miyomun yeri, rahim boşluğuna etkisi ve gebelik planı birlikte konuşularak verilir. Bu nedenle iyi bir tedavi planı, hem tıbbi bulguları hem de kadının yaşam önceliklerini dikkate almalıdır.